الشيخ رسول جعفريان

168

تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)

همچنين گفته شده است : محل زندگى در باديه خشن ، معاش آنها سنگين و اخلاق آنها تند است . در باديه به دليل دشوار بودن زندگى و جنگهاى دايمى ، كمتر در مسايل دينى مىانديشند ، و به عكس ، تعصب بيشترى نسبت به حفظ روابط خانوادگى و معتقدات تقليدى در خود احساس مىكنند . به گفتهء احمد امين ، آنها معمولًا در اعتقادات خود « مقلد » هستند تا « متأمّل » . « 1 » او هرچه كار كند كم كرده و هرچه در بيابان بيشتر بگردد معيشتش بهتر تأمين خواهد شد . « 2 » ساكنان باديه را « اعراب » و ساكنان شهر را « عرب » مىگويند . « 3 » به يك اعرابى گفتند : آيا حاضرى در بهشت وارد شده و از كسى كه به تو آزارى رسانده بگذرى ؟ ! در پاسخ گفت : براى من آسان است كه به جهنم روم و انتقام خود را بگيرم . « 4 » قرآن نيز ايمان اعراب را در مرحله اول به عنوان ايمان واقعى نمىپذيرد و مىفرمايد : « اعراب گفتند ايمان آورديم بگو ايمان نياورده‌ايد بلكه بگوييد اسلام آورده‌ايم ، اما ايمان هنوز در دلهاى شما داخل نشده است . » « 5 » همين اعراب معمولًا اموال و اهلشان را بر جهاد در راه خدا ترجيح داده و با تخلف از جنگ و جهاد ، در پى آن بودند تا عذرى بياورند و از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم آمرزش طلب كنند . « 6 » آنها زبان و دلشان يكى نيست . بعد از آن كه اعراب مسلمان شدند ، پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « از اين پس آنها را « اعرابى » نخوانند . » « 7 » اين اصطلاح ، همچنين به كسانى اطلاق مىشد كه « تعرّب بعدالهجره » داشتند ، يعنى بعد از هجرت به مدينه ، به كاشانه نخستين خويش بازگشتند . پيمانهاى سياسى ميان قبايل از آنجا كه در جزيرة العرب قبايل گوناگونى وجود داشت ، قدرت هر يك در مقايسه با ديگرى ، گرفتار شدّت و ضعف بود و از آنجا كه هر قبيله براى كسب معيشت با ديگر قبايل ، به جنگ و درگيرى مشغول بود ، لازم بود تا قدرتهاى كوچك دراين ميان چاره‌اى بيانديشند و در تقويت قدرت دفاعى خود بكوشند . آنان مىبايست قدرت خود را تا اندازه‌اى تقويت كنند كه توان جلوگيرى از هجوم ديگران را داشته باشند . از اين رو ، ميان قبايل ضعيف ، پيمانهايى منعقد گرديد . اين پيمانها « حلف » ناميده مىشد . بكرى مىگويد : وقتى قبايل مختلف شاهد وجود جنگ و اختلاف بر سر آب و چراگاه ميان خود و ديگران يا بين قبايل

--> ( 1 ) . فجر الاسلام ، صص 23 و 10 ( 2 ) . همان ، ص 46 ( 3 ) . بلوغ الارب ، ج 1 ، ص 13 ( 4 ) . نهاية الارب ، ج 6 ، ص 68 ( 5 ) . حجرات ، 14 ( 6 ) . فتح ، 11 ( 7 ) . طبقات الكبرى ، ج 8 ، ص 215